2016


Heroic Failure
door Jozef van der Heijden
Vrijdag 15 juli t/m zondag 25 september 2016

Eenzaamheid, humor, melancholie, verveling en romantiek; het zit allemaal in het werk van Jozef van der Heijden. Sinds 2005 werkt de kunstenaar aan het project Heroic Failure, waarin hij als alter ego van Napoleon de romantiek en de tragiek van het leven zoekt. Napoleon is een karikaturale figuur, maar ook een tragikomisch persoon. Na het hoogtepunt van zijn carrière als keizer, begint zijn down fall. De ene nederlaag volgt de andere op, alles mislukt. De ambitieuze heerser, de trotse, over het paard getilde man gaat ten onder.

Na zijn overgave werd Napoleon verbannen naar het eiland Sint-Helena in de Atlantische Oceaan. Hij zat vast, als een grote loser. Van der Heijden reist als jonge Napoleon de wereld over in de hoop deze te kunnen veroveren. Over deze reizen maakt de kunstenaar fictieve verhalen – los van historische facts en figures – waarin de verveeldheid toeslaat en ontsnappingen mislukken. Napoleon wordt daarin steeds meer een mythologisch en mystiek personage. Vaak op een slapstickachtige manier in beeld gebracht, in een bijzondere Napoleon outfit. Of hij nu Uganda probeert te ontvluchten in een groene boot, een kippetje roostert in Litouwen of verlichting zoekt bij de boom van Boeddha in India.

In de kelderverdieping van KunstFort Asperen presenteert Jozef van der Heijden voor het eerst een overzichtstentoonstelling van Heroic Failure. Aan de hand van video’s, installaties en sculpturen creëert hij zijn eigen Napoleontische wereld van mislukkingen.

De tentoonstelling werd op vrijdag 15 juli geopend door Mariette Dölle, directeur Kranenburgh Museum in Bergen, met een muzikaal intermezzo van Steve the Bagpipeplayer

 


Groepsschuilplaats © Richard Trenning

Verboden Kringen, expositie over de renovaties van het fort en de Diefdijklinie 

Woensdag 1 juni t/m zondag 25 september

De glazen koepel en de Nissenhut zijn klaar, KunstFort Asperen bestaat 30 jaar en de Diefdijklinie wordt deze zomer opgeleverd: genoeg redenen om een expositie te maken over het fort, het omliggende rivierenlandschap en de renovaties. Verboden Kringen vertelt in verrassend actueel en historisch tekst-, film- en beeldmateriaal over het fort, de waterlinie en de Diefdijk.

De tentoonstelling werd op 4 juni geopend door Eric Luiten, Rijksadviseur Landschap en Water. Hij nam het eerste exemplaar van de publicatie De Diefdijklinie in ontvangst, samengesteld door Chris Will, adviseur militair erfgoed van het nationaal project Nieuwe Hollandse Waterlinie.

 

 


LAND + WATER + KUNST, pop-up expositie door Triple A Projects
Zaterdag 7 t/m maandag 16 mei 2016
Opening op zaterdag 7 mei om 15.30 uur


Triple A Projects presenteert een diverse overzichtstentoonstelling met meer dan tien kunstenaars met hun werk - sculpturen, schilderkunst, fotografie en video - een verbinding leggen met het omliggende rivierenlandschap.




2015

30 mei 2015 t/m 20 september 2015

Gimme Shelter - forten en ficties in Laagland
Locaties: KunstFort Asperen, Fort Nieuwersluis en Kunstfort bij Vijfhuizen
Curatoren: Lucette ter Borg en Sacha Bronwasser


Stefan Gross, Pink JSF (2015)

Welke gevaren liggen er op mijn pad?
Hoe kan ik mijn tegenstander misleiden?
Hoe denkt mijn vijand – en wie is die vijand eigenlijk?

Deze vragen zijn het uitgangspunt van de internationale kunstmanifestatie ‘Gimme Shelter – forten en ficties in Laagland’. Drie schitterende forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam vormen voor het eerst in het tweehonderdjarig bestaan van de linies het decor van drie thematisch verwante tentoonstellingen. Deze tentoonstellingen concentreren zich op het fictieve aspect van strijd en verdediging: op militaire ficties.

‘Gimme Shelter’ laat werk zien van bijna vijftig kunstenaars. Er worden vijftien nieuwe werken gemaakt, met als blikvanger op elk fort een verbeelding van de Joint Strike Fighter – de militaire fictie van onze tijd. Meer dan dertig kunstenaars – onder wie Allora & Calzadilla, Trevor Paglen, Lida Abdul, Akram Zaatari en Johan Grimonprez – laten bestaand werk zien dat soms nog nooit eerder is getoond in Nederland. Deze hedendaagse kunst – films, beeldhouwwerken, geluidssculpturen, foto’s, installaties en tekeningen – wordt aangevuld met zeldzaam historisch beeldmateriaal uit de archieven van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum en het Nederlands Instituut voor Militaire Historie in Den Haag. De drie forten liggen in een sprookjesachtige omgeving die zelf ook fictie is gebleven. De forten werden gebouwd om Nederland te beschermen, maar zijn nooit écht in werking geweest en werden uiteindelijk door de tijd ingehaald.

In KunstFort Asperen ligt in de expositie Brief aan mijn vijand de nadruk op de microkosmos van een soldatengemeenschap en de constructie van een vijandbeeld. In Kunstfort bij Vijfhuizen staat in Strijdtoneel het spel-aspect van strijd centraal, zoals in spellen en games, strategie en survivaltactieken. En in Fort Nieuwersluis, dat na de Tweede Wereldoorlog onder andere dienstdeed als atoombunker, worden in Verborgen krachten geheimhouding, verborgenheid en het schuilen belicht.

Naast deze drie deeltentoonstellingen vinden er ‘liniebrede’ evenementen plaats in de vorm van prepping courses, SOS-shops en andere activiteiten. Een overzicht van de activiteiten in Asperen, vindt u
hier.

Een breed publiek – van kunstliefhebbers tot erfgoedtoeristen, van jong tot oud – zal zich aangesproken voelen door ‘Gimme Shelter’ dat één van de kroonjuwelen vormt van het jubileum 200 jaar Nieuwe Hollandse Waterlinie.



Esther Jiskoot, Couras II (2015) Foto © Erwin van Amstel

Kunstenaars op Fort Asperen
Nieuw werk: Stefan Gross | DE | Jos Houweling | NL | Esther Jiskoot | NL | Dick Verdult | NL | Ralf Westerhof | NL | Pim Zwier | NL.
Bestaand werk: Allora & Calzadilla | USA/CUB | Craig Ames | GB | Michael Blum | CAN/DE | Jeremy Deller | GB | Nina Glockner | DE | Johan Grimonprez | BE | Chaja Hertog & Nir Nadler | NL & ISR | Yan Michon | NL | Trevor Paglen | USA | André Robillard | FR | Claudia Sola | NL | Akram Zaatari | LBN | en historisch beeldmateriaal van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) in Den Haag en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum.


Ralf Westerhof, Uit het donker (2015) Foto © Dirk de Jong | Studio D2

 

17 april 2015 t/m 17 mei 2015
Marinke van Zandwijk - Luchtval, bellen veroveren het fort
Curator: Joyce Dunki Jacobs
Vormgeving publicatie: Steffen Maas



Marinke van Zandwijk, expositie Licht aan de Linge, 2014

Boekpresentatie zondag 26 april om 15.00 uur
Door Hélène Besançon (conservator Glasmuseum in Leerdam)

Marinke van Zandwijk werkt sinds tien jaar als kunstenaar, een periode waarin ze veel autonome werken produceerde en werk in opdracht maakte. Glas is haar materiaal. Dit materiaal stelt hoge eisen aan materialenkennis en vakmanschap. Het is juist deze combinatie van ontwerpen en maken die voor haar als kunstenaar essentieel is. In al die jaren is een beeldtaal ontstaan die door de vele experimenten in het maakproces bepaald is.

'Homo bulla est' (de mens is een luchtbel), een uitspraak van filosoof Erasmus, achtervolgt Marinke. De schijnbare wereld, de transparante bol die de kern weergeeft, een kern die staat voor het menszijn, voor onze mechanische beschaving. De doorzichtige organische vormen, steeds variabel in mat en plasticiteit, spelen met dit gegeven.

Marinkes beelden groeien meer en meer uit tot een samenspel met de omgeving: ‘In mijn werk onderzoek ik veelal (ver-)vorming groei en balans. Het blazen speelt een grote rol in de proces van ontstaan. Elke geblazen bel benader ik als een unieke vorm, maar wel als lid van een familie. In series en reeksen vervorm ik de bellen door zakken om buizen of door ze te laten vloeien over platen. De daadwerkelijke vorm wordt in het ‘alles of niets’ moment van uitblazen bepaald. Het glas in z’n meest pure vorm, de bel, laat ik doorgroeien tot een opzichzelfstaand beeld. Met robuust scheepstouw, kilometers dunne draden of grof gesmeed ijzer bouw ik verder aan de beelden om zo mijn verhaal te completeren. De mogelijkheid om in KunstFort Asperen een selectief overzicht van mijn recente en nieuwe beelden en installaties te tonen betekent veel voor mij. Het geeft me de mogelijkheid nieuwe stappen te zetten en mijn werk 'als geheel' te tonen in plaats van als 'fragment'. Ik woon sinds kort om de hoek, ik kan gebruik maken van het werkatelier bij het Nationaal Glasmuseum te Leerdam, en er is het fort. De Bulla in verschillende fases en karakters nemen enkele delen van het fort in en vertellen mijn verhaal van maken en doen, van experiment en resultaat.’

2014

 

 

10 mei – 31 mei, Boeddha in de Linie
Kunstenaars: Airco Caravan, Raoul Deleo, Leen Kaldenberg en Mark Schalken


Airco Caravan, Golden Morning

Opening 10 mei, vanaf 15.00 uur
Opening expositie, 16.00 uur
Borrel en bigband, 17.00 uur
Einde, 18.30 uur

Van 2 maart 2014 tot en met 27 april 2014 werkten vier boeddhistische kunstenaars op Fort Werk aan het Spoel in Culemborg. Twee weken lang gingen ze het isolement aan met de natuur, de kunst en de boeddhistische beoefening. Geen vervoer, geen mobiele telefoon, geen wifi…
De Boeddhistische Omroep Stichting (BOS) en het Boeddhistisch Dagblad (BD) volgen dit experiment op de voet. Op 10 mei in Fort Asperen opent de expositie: Boeddha in de Linie. De expositie toont het resultaat van de werkperioden van de kunstenaars Leen Kaldenberg, Airco Caravan, Raoul Deleo en Mark Schalken.

Het doel van het project was niet alleen om na veertien dagen met een prachtig kunstwerk – schilderij, manuscript, beeld, muziekstuk of wat ook – het atelier te verlaten. Het gaat vooral om de confrontatie met zichzelf, het werk, de natuur. Wat doen de stilte, het natuurgeweld en het onoplosbare vraagstuk dat de koran is, met de kunstenaar? Verlangt hij of zij na drie dagen bleek van ellende naar huis? Of wordt de geest één met de prachtige omgeving?

De BOS maakt een televisie-uitzending en een radioserie van dit project. Het Boeddhistisch Dagblad doet in tekst en video-opnamen verslag. Wou2 organiseert het project en begeleidt de kunstenaars.
Het project wordt met steun van de BOS, het Boeddhistisch dagblad, de provincie Gelderland gerealiseerd.

Boeddha in de Linie is als project mogelijk gemaakt door de Boeddhistische Omroep Stichting (BOS), het Boeddhistisch Dagblad, de provincie Gelderland, WouKwadraat en diverse particulieren. De expositie wordt verzorgd door Stichting Kunstfort Asperen.

Voor meer informatie & beeldmateriaal:
Elisabeth ter Borg
Telefoonl: 06-13223813
E-mail: e.ter.borg@hotmail.com of boeddhaindelinie@live.nl
Website: www.facebook.com/boeddhaindelinie

Atelierroute
In het weekend van 14 en 15 juni wordt in Asperen voor de vijfde keer een Atelierroute georganiseerd. Tien plaatselijke kunstenaars openen in dat weekend de deuren van hun ateliers voor publiek en tonen hun werk dat varieert van schilderijen tot beelden en installaties. KunstFort Asperen maakt dit jaar als extra locatie deel uit van de route. In de Taveerne en op de omwalling wordt een expositie ingericht met werk van een aantal van de deelnemende kunstenaars en twee gasten.

Er is werk te zien van Jet van Brakel (video en object), Suzanne van der Heiden (ei-tempera portretten), Mirjam Jesse (beelden van papier-maché en keramiek), Hestia Peek (installatie), Els Ruis (installatie), Pepi Stapel (beelden) en Enno Welgemoed (installatie). 

Licht aan de Linge
23 mei 2014 t/m 20 juli 2014
Kunstenaars: Gery Bouw, Eelco Brand, Persijn Broersen & Margit Lukács, Jacco Olivier, Marinke van Zandwijk
Samenstelling: Joyce Dunki Jacobs

  
Jacco Olivier, Reflection

Gery Bouw, Eelco Brand, Persijn Broersen & Margit Lukács, Jacco Olivier en Marinke van Zandwijk presenteren enkele werken in de donkere nissen en kamers van de kelderverdieping van het fort. Met hun videowerken, glassculpturen en installaties zoeken zij in donker en licht de verbinding met de toeschouwer.

Jacco Olivier maakt animaties van opeenvolgingen van schilderijen die mansgroot worden geprojecteerd in twee donkere kamers van het fort. De toeschouwer ziet de opeenvolgende lagen van zijn geschilderde animaties als het ware ontstaan.Ook bij het werk van Broersen & Lukács wordt een wandvullende lichtprojectie gepresenteerd. Een grafisch vormgegeven lelie legt haar levenscyclus af in een donkere keldernis.
In het werk van Gery Bouw speelt licht eveneens de hoofdrol. Door haar op glas gezandstraalde tekeningen fel aan te lichten worden de schaduwen op de muur onderdeel van het werk. Een videoprojectie op een van oorsprong Chinees beeld toont de transformatie naar een persoonlijke porseleinen versie van het beeld. De straatlantaarns in haar porseleinen muurtekeningen verwijzen naar een verlichte wereld buiten het fort.
Bij het werk van Eelco Brand wordt het licht weer op een hele andere manier gebruikt, in een lichtbak wordt met computertechnieken een fictief bewegend beeld uit de natuur gecreëerd.
Voor Marinke van Zandwijk is de fysieke ervaring van het glasblazen sterk verbonden met haar kunstenaarschap. De glasgeblazen bellen krijgen betekenis in de context van het fort, waar ze oplichten in de duistere ruimte, en samen met het werk van Brand verwijzen naar kwetsbaarheid en het verglijden van de tijd.

20 juni - 17 augustus
Bouwplaats, beelden uit het atelier van Coen Kaayk
Onderdelen, beelden uit het atelier van Gijs Kaaijk, in combinatie met schilderijen van Niek Westendorp
Met een keuze uit het werk van tekenaar/animator Guusje Kaayk en filmmaker Floris Kaayk

Het openingswoord op 20 juni wordt verzorgd door Lucette ter Borg (kunstcriticus NRC Handelsblad), om 16:00 uur.

Op 19 oktober 2014 is Coen Kaayk na een kortstondige ernstige ziekte overleden. Bouwplaats bleek onverwacht zijn laatste tentoonstelling te zijn.

Coen Kaayk

Coen Kaayk is een kunstenaar die werkt in een constructivistische stijl. Hij is een intuïtief bedenker en maker van geschakelde geometrische vormen en dito kleurrijke samenstellingen. Zijn materiaalkeuze – kunststoffen als polyesterhars, acrylaat – past ook bij deze stijltypering. Zijn werkwijze is anders dan zijn kunstwerken bij een eerste blik doen vermoeden uiterst ambachtelijk en procesmatig. Het uiteindelijk resultaat ontstaat gaandeweg. De ambachtelijkheid is af te lezen in elk getoond detail: talloze handelingen in gieten, lijmen, zagen, schuren, polijsten, combineren en verbinden liggen aan de basis. Zijn ervaring en vakmanschap sturen dit arbeidsintensieve en proefondervindelijk proces. Het abstracte spel van vorm en kleur, ligt verankerd in zijn gehele oeuvre. De ambachtelijke perfectie leidt tot kunstwerken die niet alleen in letterlijk zin schitterende kijkobjecten zijn maar die tevens uitermate esthetisch overkomen.

Gijs Kaaijk

Gijs Kaaijk fabriceert in zijn werkplaats sculpturen. Niek Westendorp schildert in zijn atelier. Beiden gedreven door de dialoog tussen de ambachtsman en de autonome kunstenaar. Zowel de schilderijen van Niek als de sculpturen van Gijs roepen associaties op. Ze doen denken aan van alles en toch is het niets wat je kent. Achtergelaten of overgebleven organische resten. Industriële onderdelen. Lichamen, zwerfafval. De kraamkamer voor beide kunstenaars is het herhalen van experimenten. Niek manipuleert steeds weer beelden van vliegtuigen, motorblokken en kippenpoten, legt ze over elkaar, schildert ze fijn of juist grof. Gijs zoekt de grenzen van het materiaal op binnen de beperkingen van een principe dat hij ontleent aan alledaagse voorwerpen, zoals een ballon en een honkbal.

Gijs heeft een van zijn projecten afgerond. Voor dit project heeft hij een honkbal uit elkaar gehaald en onderzocht hoe hij uit enkele platte stukken materiaal een gesloten ruimtelijke vorm kan maken. Uit de experimenten zijn onder meer deze autonome objecten voort gekomen die nu hier geëxposeerd worden. 

Niek is tot op heden bezig met de mogelijkheden van het steeds weer terugkerend motorblok en vliegtuigen waarbij hij steeds meer de vrijheid opzoek van het abstract schilderen. Hij exposeert hier een deel van het werk waar hij op verder bouwt.

Voor deze gelegenheid hebben Gijs Kaaijk en Niek Westendorp een selectie van hun werk gemaakt en bij elkaar gezet.

 

Niek Westendorp, Camouflage


20 juni - 15 september
Een experimenteel Linielandschap, buitenbeelden op de omwalling
Kunstenaars: Marieke de Jong, Filip Jonker,
Anthony Kleinepier
Samenstelling: Koen Dijkman (
De Fabriek)
Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door Prins Bernard Cultuurfonds, Gelderland en De Fabriek, Eindhoven.

Het openingswoord wordt verzorgd door Lucette ter Borg (kunstcriticus NRC Handelsblad), om 16:00 uur.


Ontwerp Marieke de Jong

Fort Asperen heeft, als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, een oude geschiedenis. Zijn ontstaan is een heel Hollandse: het gebruik van water voor de verdediging van het land. Het past in het Nederlandse denken van alles onder controle hebben en het maakbare landschap. De macht van de Hollander om zijn omgeving aan te passen. Nergens ter wereld hebben mensen hun omgeving zo aangepast en gecreëerd als hier in Nederland. Maar het gevoel van macht herbergt ook een angst, ironie en een ontkenning. De angst om niet in controle te zijn van de invloeden van buitenaf. De ironie dat de Waterlinie op het moment dat hij klaar was en eindelijk gebruikt kon worden niet meer van deze tijd was en ingehaald werd door techniek en vernuft van de modernere tijd.

De Fabriek is gevestigd in een oude fabriekshal uit de jaren 60, ooit gebouwd als boekbinderij, in het centrum van Eindhoven. Sinds 1980 heeft ze de functie als thuisbasis van kunstenaarsinitiatief De Fabriek gekregen. Stichting De Fabriek is een werkruimte voor hedendaagse kunst en vormgeving. Het is een ruimte waar het experiment en de ontplooiing van de kunstenaar centraal staan tijdens zijn of haar werkperiode. De Fabriek geeft kunstenaars een podium voor experiment en de productie van nieuw werk. Een tentoonstelling sluit de werkperiode af.

De Fabriek richt zich voornamelijk op kunst en vormgeving, De Fabriek vindt echter de grensgebieden en overlapping van deze twee disciplines, maar ook de raakvlakken van deze gebieden met architectuur, muziek en literatuur interessant, en tracht waar mogelijk die context te tonen.
De kunstenaar krijgt van De Fabriek alle vrijheid om zijn ideeën naar eigen inzicht in te vullen en uit te werken. De Fabriek maakt het werkproces de netwerken en motivaties van de kunstenaars zichtbaar. Fort Asperen geeft De Fabriek de mogelijkheid de kunstenaars tot een nog groter experiment te stimuleren en het werk in een andere maatschappelijke context te plaatsen dan gebruikelijk .


Ontwerp Filip Jonker


26 juli – 14 september
Inflatables in het fort
 
Kunstenaars: Bert Kramer en Robert Roelink
Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door Provincie Gelderland.

Bert Kramer
'Ghostwalk'

Het fort is nooit gebruikt voor oorlogsdoeleinden, maar toch hebben veel soldaten in het fort geleefd. Dagelijks verrichten zij destijds handelingen om zich (oorlog)routines eigen te maken, in geval van…
Kramer: ‘Als ik door het fort loop en de herinneringen bedenk, voel ik die routines. Ik voel het gewicht van verveling en de romantiek van Hendrik die zijn Riekje een brief schrijft. Ze moet zich maar geen zorgen maken. Dan wandelt hij naar de privaatruimte om eens rustig te gaan zitten. In het werk ‘Ghostwalk’ probeer ik te laten zien/voelen/beleven hoe bepaalde routes door het gebouw zouden kunnen zijn afgelegd, het is niet alleen een registratie van een nachtelijke dwaling van soldaat Hendrik alsof hij deze omschrijft aan zijn Riekje, het is een beeld dat de bezoeker kan aanschouwen, het is een ervaring die de bezoeker mee mag maken, voor heel even zijn we één voor één Hendrik die bewust van zijn taak een route aflegt even nuttig als zinloos telkens maar weer, in geval van…’


Bert Kramer, 21st century shack (2008)

Robert Roelink

Roelink gebruikt tape en plastic materiaal om zijn gedachtegoed in vorm te blazen. Hij gebruikt daarbij zo veel als mogelijk afvalmateriaal en recycled geregeld ook zijn eigen werken tot nieuwe beelden, collages of schilderijen. Roelink: ‘Binnen deze tentoonstelling maak ik interventies binnen de architectuur van het fort. Mijn werken proberen bloot te leggen wat er uit deze architectuur van ‘Protectionisme’ voortkomt; niet kunnen delen, leven uit angst, muren bouwen ter bescherming en de werkelijke waarden niet beschermen maar gaan voor het beschermen van landgrenzen, macht en geld. De wereld vervuilen, in geest en materie om de materie, met ons voortvloeiend afval. Mijn belevingswerelden zweven tussen schoonheid en lelijkheid.’

Deze tentoonstelling is een vervolg op de experimenten die beide kunstenaars eerder deze zomer uitvoerden ten behoeve van de expositie BLOW Up! in Kunstfort Vijfhuizen.


Robert Roelink


20 augustus – 28 september 2014
Alles van Waarde
Kunstenaars: Silvia B., Margriet van Breevoort, Anne van Eck, Tobias Schalken, Elaine Vis
Samenstelling: Peke Hofman

De opening vindt plaats op zondag 24 augustus om 15:00 uur, Peke Hofman zal het openingswoord verzorgen.


Elaine Vis, Blauwen (2000)

De directe aanleiding voor deze expositie was voor Peke Hofman, de samensteller, het voortbestaan van fort Asperen als locatie voor eigentijdse kunst. De titel verwijst naar de bekende dichtregel van Lucebert ‘Alles van waarde is weerloos’.

De laatste twee woorden zijn weggelaten omdat dit nog maar de vraag is. De tentoonstelling tracht de schoonheid, waarde en ja, ook de kwetsbaarheid van beeldende kunst te tonen. Het breekbare, fragiele werk komt op deze locatie met de donkere ruimtes, dikke muren en solide bouw in conflict. Tegelijkertijd is de functie van een fort één van bescherming. Hoe kwetsbaar is dus maar de vraag. Is de kunst in staat het fort te redden of is het andersom?

Het project 'Alles van waarde' laat ook zien dat beeldende kunst juist krachtig kan zijn door mensen te verrassen en te ontroeren. De expositie kan worden opgevat als een parelketting met twaalf parels die door de intrinsieke schoonheid ook kracht en verleiding uitstralen.