Tentoonstellingen
2011 - 'Too late, too little, (and how) to fail gracefully' door Bik van der Pol
Liesbeth Bik en Jos van der Pol leggen van 12 juni tot en met 25 september 2011 beslag op KunstFort Asperen. Opvallend voor het duo, dat werkt onder de naam Bik van der Pol, is de inspiratie die zij putten uit de plek waar zij gaan werken. Fort Asperen zou als verdedigingslinie nooit haar belofte inlossen. Alle inspanningen ten spijt blijkt het vestingwerk niets meer dan een luchtkasteel dat een illusie in stand houdt. Bik van der Pol mobiliseert deze zomer verschillende kunstenaars in dit historische spanningsveld. Hoe groot het verdedigingswerk ook is, niets blijkt opgewassen tegen de verbeeldingskracht van de tegenstander. Het tactische voordeel ligt, zo blijkt, bij degene die de grenzen wil overschrijden.
Indringers en verdedigingslinies
Het project is geformuleerd rondom het thema ´indringers & verdedigingslinies´ en kijkt kritisch en met enige ironie naar maatschappelijke grenzen en barrières. Wanneer wordt de ander als een bedreiging gezien? Hoe worden maatschappelijke fortificaties opgeworpen? En hoe worden deze ondermijnd? De manifestatie wil met kunstenaarsprojecten en activiteiten een breed publiek aanzetten om te denken over hoe territoria worden afgebakend. Leidt dit inderdaad tot de gewenste veiligheid en bescherming? Of is het slechts een mentale zekerheid? Geen enkele fortificatie blijkt immers onneembaar en indringers bereiken hun doel vaak toch wel.
Het concept ‘Too late, too little, (and how) to fail gracefully’ is uitgewerkt als een ‘operatie’, waarin de strategie van het doorbreken van een verdedigingsbolwerk ook zelf beproefd wordt. De culturele manifestatie verpakt zich in een geheimzinnig genootschap, waar gebruik wordt gemaakt van verrassings- en afleidingstactieken om het publiek op een verkeerd been te zetten, en ook om door te dringen tot publieksgroepen voorbij een kerngroep van cultuurminnaars. Verschillende ‘missies’ worden uitgezet. Soms strategisch parallel aan elkaar, dan weer opeenvolgend. De missies zijn individueel herkenbaar, maar met elkaar verweven. Een missie kan vertaald worden in een individueel kunstenaarsproject, een (deel van het) activiteitenprogramma, de publiciteitscampagne of de educatieve trajecten. De missies vinden zowel in als rondom KunstFort Asperen plaats.
Gerekruteerde kunstenaars
Bik van der Pol rekruteert voor deze operatie internationaal uit verschillende gelederen. Denk aan Lara Almarcegui, Tarek Atoui, Marc Bijl, André Cadère/ Alain Fleischer, Critical Art Ensemble, Teddy Cruz, Martijn Engelbregt, Tim Etchells/Vlatka Horvat, Harun Farocki, Zachary Formwalt, Freddy Heineken, Runa Islam, Jeroen Jongeleen, Otto Karvonen, Jasper Niens, Navid Nuur, the Mobile Academy/Hannah Hurtzig, Cesare Pietroiusti, Åsa Sonjasdotter, Hito Steyerl, Pilvi Takala, Javier Telléz, Nomeda &Gediminas Urbonas, The Yes Men, Artur Żmijewski. Ook bezoekers kunnen meedoen in de bijzondere programma’s van Atelier Hofland en de ‘Blackmarket for Useful Knowledge and Non-Knowledge, Defense Lines’ van the Mobile Academy/ Hannah Hurtzig. Lees hier meer over de deelnemende kunstenaars.
Het filmprogramma, samengesteld door Vincent Stroep, toont daarnaast doorlopend films van verschillende makers, bijeengebracht onder een drietal categorieën: Militaire architectuur (Knut Asdam, Brian Doyle, Amir Yatzivs); De Infiltrant (Mads Brügger, Walyer Heynowski/Gerhard Sheumann, Zelimir Zilnik) en Nationale Identiteit (Zachary Formwalt, Elias Grootaers, Robert Oey).
Too late, too little, (and how) to fail gracefully
12 juni t/m 25 september
Opening: zaterdag 11 juni
Openingstijden: dinsdag t/m zondag van 10:00 tot 17:00 uur
2010 - DNKTNK door designplatform TUTTOBENE
KunstFort Asperen presenteert DNKTNK van het in Amsterdam gevestigde designplatform Tuttobene. De oprichters, David Heldt en Victor le Noble, organiseren sinds 2004 interntionale presentaties voor jonge Nederlandse ontwerpers. Zij maakten eerder furore op prestigieuze designbeurzen in het buitenland, zoals die van Milaan.
Voor deze expositie richt Tuttobene zich op ontwerpers die zich onderscheiden door hun unieke werkmethoden. Ecologische aspecten en ethisch verantwoorde keuzes spelen daarbij een belangrijke rol.
Tuttobene beweegt zich als een spin in het web van startende ontwerpers in Nederland en heeft daardoor goed zicht op de laatste ontw
ikkelingen.
Van 6 juni tot en met 29 september 2010 wil DNKTNK in het KunstFort laten zien dat zich een trend aftekent waarbij ontwerpers zich minder richten op de productioneel-technische kant van hun ontwerpen. De context waarin deze objecten zijn ontstaan vormt een essentie
el onderdeel van het eindresultaat.Het verhaal achter de objecten en de productie ervan wordt bij de presentatie betrokken. Naast de expositie zal een serie seminars, lezingen en workshops worden georganiseerd waarin van tevoren omschreven concepten en prototypen worden ontwikkeld.
2009 - RETREAT
Ben van Berkel (architect) en Caroline Bos (kunsthistorica), oprichters van het in Amsterdam gehuisveste en internationaal werkende architectenbureau UNStudio, zijn de curatoren van de zomerexpositie RETREAT in KunstFort Asperen. Ben van 
Berkel en Caroline Bos halen hun inspiratie uit verschillende disciplines variërend van mode en kunst tot wetenschap en technologische ontwikkelingen. Projecten van UNStudio zijn onder andere de Erasmusbrug in Rotterdam, het Mercedes-Benz Museum in Stuttgart (DUI), het Muziektheater in Graz (AU) en het Warenhuis Galleria in Seoul (KR).
Ben van Berkel en Caroline Bos zijn gefascineerd door het thema ‘RETREAT ‘ in al haar aspecten. Het thema ‘RETREAT’ is een voortzetting, schaalkundige uitvergroting en verdere theoretisering van het eerder door Ben van Berkel en Caroline Bos ontwikkelde idee van het ‘Holiday Home’. Het thema heeft een nauwe verwantschap met het werk van Van Berkel en Bos, en combineert een theoretische stellingname die rijk en divers is en waar verschillende kunstenaars op hun eigen manier op kunnen reageren, met zeer specifieke ideeën over ruimtelijke belevenis.
Het fort is een uitgelezen locatie om dit thema te presenteren omdat het fort haar oorspronkelijke functie heeft verloren. De beleving van de ruimte en de plek is hiermee veranderd. Het fort is van een verdedigingswerk verworden tot een idyllische plek waar men rust en ontspanning ervaart. Dit is het uitgangspunt van de tentoonstelling.
Ben van Berkel en Caroline Bos hebben 13 kunstenaars, modeontwerpers, fotografen en vormgevers uitgenodigd om werk te leveren dat een relatie heeft met de beleving en ervaringen die ontstaan als de functionaliteiten van een gebouw wegvallen. De getoonde kunstwerken die deels specifiek voor de tentoonstelling worden gemaakt en deels in bruikleen worden gegeven, bieden vanuit verschillende disciplines en perspectieven een verassende visie op het thema RETREAT.
UNStudio ontwerpt de inrichting van de tentoonstelling. Deze ruimtelijke installatie vormt het verbindende element tussen de verschillende kunstwerken in het fort. Bij de inrichting wordt letterlijk en symbolisch gespeeld met de veranderende beleving en ervaring van ruimte. De tentoonstelling RETREAT biedt bezoekers deze zomer een plek waar de functionaliteiten, doelmatigheden, aangedragen door de dagelijkse routine even wegvallen.
Deelnemende kunstenaars: Frank Havermans, Tobias Rehberger, Absalon, Jerzy Seymour, Andrea Zittel, Lucy+Jorge Orta, Hans op de Beeck, Ann Lislegaard, Pipilotti Rist, Cosmic Wonder/Yukinori Maeda, Sandra Backlund, A.P. Komen/Karen Murphy
2008 - Dichter op de Huid & Op het lijf geblazen
Dichter op de Huid is een verkenning van de vele betekenissen van de huid. Een beeldende en beschrijvende studie, op de raakvlakken van fysica, sociologie, filosofie, economie, beeldende kunst, vormgeving en poëzie. Een tocht die menige bezoeker verrast en confronteer met zijn/haar identiteit en de zinnen prikkelt. Op het lijf geblazen is "een serie experimenten" in de Glasblazerij Leerdam waarbij (mode-) ontwerpers en kunstenaars creaties maakten van 'draagbaar glas' . Het project en tentoonstelling is erop gericht toepassingen te bedenken die misschien niet erg logisch lijken maar dat uiteindelijk wel blijken te zijn.
2006 - Fort Asperen Ark, a Peter Greenaway Flood Warning
"De ijskap smelt, de zee stijgt. De Amerikaanse Inlichtingendienst heeft de zakenwereld gewaarschuwd niet in Nederlandse ondernemingen te investeren omdat het land, dat al ver onder de zeespiegel ligt, zal overstromen in de komende acht jaar," zo orakelt de Engelse regisseur Peter Greenaway. En hij stelt zichzelf de vraag of Nederland er niet goed aan zou doen om arken te bouwen?
Peter Greenaway is een van de meest ambitieuze en controversiële kunstenaars van deze eeuw en heeft meer dan veertig films op zijn naam staan. In 1982 bracht hij zijn "grote doorbraak film" uit, het absurde kostuumdrama The Draughtman's Contract. In 1989 kwam The Cook, the Thief, his Wife and her Lover uit, zijn meest toegankelijke film en meteen ook zijn doorbraak in de Verenigde Staten. Nu is Peter Greenaway bezig aan zijn multimediale project The Tulse Luper Suitcases. Het idee van de koffers gebruikt hij ook in de manifestatie in Fort Asperen. Naast filmmaker is Greenaway ook filmcriticus, documentairemaker, schrijver, theatermaker, componist en kunstenaar. Een indrukwekkende en inspirerende persoon met twee obsessies: water en licht.
Deze obsessies komen ook in de Fort Asperen manifestatie naar de oppervlakte. Het fort wordt met "water" aangekleed. In 42 kamers van het fort wordt de bagage voor de reis tentoonsgesteld in de vorm van 92 koffers, elk met andere spullen en waren. Peter Greenaway zal met beeld, licht en geluid de zondvloed nabootsen. In de kelder van het fort zal het thema "water op zich" centraal staan. Op de begane grond "de komst van het water", en op de eerste verdieping vindt men de regenboog, bewijs van hoop na de zondvloed. Bovenop het fort komt een boot, de Ark van Noach te staan.
2003 - Armour de fortificatie van de mens
'Armour de fortificatie van de mens' is een tentoonstelling samengesteld door gastcurator Lidewij Edelkoort. Zij maakt met haar assistent curatoren een complexe creatieve expositie die de interactie tussen de verschillende disciplines op scherp zet, de spanningsvelden tussen beeldende kunst en industrieel design, tussen horticultuur en cultuur, tussen vormgevers en studenten. Li Edelkoort heeft kunstenaars, modeontwerpers en vormgevers uit diverse disciplines gevraagd om de actuele interesse in onze verdediging weer te geven. Onder hen bevinden zich gladiatoren, alchemisten, amazones en hofnarren, en deze posities worden in vier thema’s, concentratie, delen, fortificatie en narratie, verbeeld.
2001 - Waterproof
In de zomer van 2001 speelt de manifestatie Waterproof. Kunstenaars verkennen de toekomst van de Hollandse Waterlinie waarbij het speelveld uit uitgebreid in en rond Fort Asperen, Fort Vuren en Slot Loevestein. Dertig internationale kunstenaars, ontwerpers, landschapsarchitecten, theater– en filmmakers en musici verkennen de mogelijke rol en betekenis van de Waterlinie in toekomstig Nederland. In Fort Asperen wordt naast het hotel, dat elk weekend zijn deuren voor gasten opent, een informatieve tentoonstelling over de linie ingericht en de diverse voorstellen voor een nieuw gebruik van de linie getoond. Fiets– en wandelroutes leidden bezoekers naar de twee installaties op de andere locaties; gidsen vertellen over de mythes, de natuur en de militaire geschiedenis van de Waterlinie.
1999 - De Goddelijke Komedie
Dante Alighieri’s denkbeeldige reis door de drie rijken van het hiernamaals: hel, de louteringsberg en het paradijs, is de inspiratiebron voor de tentoonstelling De Goddelijke Komedie, een reis door Fort Asperen. Voor de inrichting van de drie rijken zijn de Belgische kunstenaar Danny Devos, het Canadese kunstenaarsduo Janet Cardiff en George Bures Miller, en de Nederlandse kunstenaar Moniek Toebosch gevraagd. Met bestaand- en speciaal voor het fort gemaakt werk scheppen de kunstenaars een per verdieping verschillende sfeer. De tentoonstelling is geen letterlijke verbeelding van het verhaal. De bezoeker maakt een reis door de verschillende sferen, een ervaring die versterkt wordt door de dwingende route: iedere bezoeker moet de hel passeren alvorens gelouterd te kunnen worden, om uiteindelijk het licht van het paradijs te mogen zien.
1997 - Het Drinkglas
De internationale glasmanifestatie ‘het Drinkglas’ op vijf locaties in Leerdam en omstreken vertrekt vanuit de culturele betekenissen van het alledaagse voorwerp van het drinkglas. In de kelder van het fort worden de prototypen van drinkglasontwerpen getoond, van onder andere de architecten Christopher Alexander, Diller & Scofidio en Toyo Ito, de ontwerpers Jayanti Naik en Bart Guldemond en de kunstenaars Joep van Lieshout/Klaar van der Lippe en Magdalene Odundo. Op de overige twee verdiepingen zijn installaties te zien van kunstenaars, vormgevers en architecten uit China, Oost- en West-Europa en de Verenigde Staten. Om er een paar te noemen: Maria Roosen, Aernout Mik/Ton Venhoeven, Stuart Sherman, Roman Signer, Wang Youshen, Alan Murray.
1995 - Waterwerk
Het Fort toont de kracht, de dreiging en de verleidelijkheid van water in de veelzijdige manifestatie Waterwerk, over water en over steden aan de rivier. Acht jonge ontwerpers tonen hun visies op de landschappelijke, stedenbouwkundige en architectonische mogelijkheden die de problematiek van de dijkverzwaring en waterkering in stedelijke gebieden. Zij presenteren hun ontwerpen aan de oevers van een beek die zich met veel geruis en gespat door het fort slingert, een ontwerp van beeldend kunstenaar Erick de Lyon. Een fotografisch beeldverhaal legthet verband met de grote kringlopen van het water op de wereld.
1994 - De lach van nr.12
Anna Tilroe, kunstcriticus en literator, is artistiek leider van De lach van nr. 12. In nauwe samenwerking met de Amerikaanse kunstenaars Tony Oursler en Charles Atlas en de Nederlandse/Zwitserse Irene Grundel maakt zij in Fort Asperen een omvattend werk van videobeelden, geluid, tekst en beelden dat de bezoeker meevoert op een reis door de verbeelding. Het motief is de figuur nr. 12, die ondersteboven hangend aan een tak, gedwongen is zijn positie te heroverwegen. Voor Tilroe is deze figuur een symbool van persoonlijke en maatschappelijke verwarring.
1993 - FORT_Klank
Componisten/beeldend kunstenaars Dick Raaijmakers en Horst Rickels en de Italiaanse archeoloog/muziekmagiër Walter Maioli herscheppen Fort Asperen tot een klinkend bouwwerk: FORT_KLANK.Spectaculair grote en bijna onvindbaar kleine mechanische apparaten brengenhet fort letterlijk in trilling. De geluiden van deze apparaten, met als kernstuk ‘de grootste waterval van Nederland’ (20.000 liter stort in 45 seconden neer in de centrale schacht), en de stilte in de compositie maken de klanken van het fort hoorbaar.
1991 - Vleermuizen
Dit is het jaar van de vleermuizen. Vleermuizen zijn de ‘natuurlijke’ bewoners van Fort Asperen tijdens hun winterslaap. Dat feit vormt de aanleiding voor Vleermuizen in Fort Asperen, over vleermuizen in de wereld. De tentoonstelling bestaat uit dia¹s, videofragmenten en realia in een spectaculaire vormgeving.
1989 - Architectuur en verbeelding
Architectuur en verbeeldingis een tentoonstelling op het grensgebied van hedendaagse architectuur en beeldende kunst.
Twintig kunstenaars/architecten uit de Verenigde Staten, Rusland en West-Europa maken een object of een installatie in of bij het fort.
1988 - Theaterbeelden
De vormgeving van het moderne theater staat centraal in de tentoonstelling Theaterbeelden.
Negen kunstenaars/theatervormgevers uit Nederland, België, de Verenigde Staten en Italië richten in het fort een ruimte in.Daarbij wordt in Fort Asperen de multi-diaproductie over de rivier de Linge en het omringende landschap getoond: Een andere Wereld, samengesteld door de landschapsfotograaf Jaap Wiedema.
1987 - Beelden en Banieren
Rudi Fuchs, directeur van het Stedelijk Van Abbemuseum in Eindhoven, is artistiek leider van de tentoonstelling Beelden en Banieren.
Hij nodigde twintig kunstenaars uit twaalf landen uit, onder anderen Karel Appel, Daniel Buren en Luciano Fabro, om een werk te maken op het thema ‘Vlaggen’.
1986 - Beelden in Glas
In 1986 zijn er twee tentoonstellingen in Fort Asperen: Hollandse Waterlinie en Beelden in Glas. De tentoonstelling over de geschiedenis van de Hollandse Waterlinie trekt de aandacht door zijn bijzondere vormgeving: de tentoonstelling bestaat uitsluitend uit lichtprojecties op de wanden van het fort. Beelden in glas vindt plaats in het kader van een internationaal glassymposium. Twintig nationale en internationale beeldend kunstenaars maken speciaal voor deze tentoonstelling een werk in of met glas.
1984 - Beelden aan de Linge
In 1984 wordt Fort Asperen voor het eerst als ruimte voor beeldende kunst gebruikt tijdens Beelden aan de Linge. Een tentoonstelling waarin het werk van 48 kunstenaars uit Nederland wordt getoond in het landschap en de ruimtes van het fort. Beelden aan de Linge geeft de voorzet aan tal van beeldenroutes teweeggebracht, en geldt lange tijd als een ijkpunt.
